Yıllarca "çevre dostu" yazmak bedavaydı. Kimse belge sormuyordu, soran da olsa gösterilecek bir merci yoktu.

O dönem 1 Ağustos 2026'da kapandı.

Ne değişti

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği değişikliği 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı, bir aylık uyum süresinin ardından 1 Ağustos'ta yürürlüğe girdi.

Değişiklik ilk bakışta teknik görünüyor. Oysa şirketlerin çevre iletişimini kökten değiştirecek kadar önemli.

Yeniliklerden en önemlisi, "çevresel beyan" kavramının ilk kez yönetmelik metninde ayrıntılı tanımlanması. Bir mal veya hizmetin bileşeni, üretimi, piyasaya arzı, sunumu, kullanımı ya da bertaraf süreci bakımından çevresel fayda sağladığına veya çevre üzerindeki olumsuz etkisinin azaltıldığına ilişkin her türlü ifade ve görsel çevresel beyan sayılıyor.

Üç yeni kural

Birincisi, genel ifadeler kanıtsız kullanılamıyor. "Çevre dostu", "doğal", "sürdürülebilir", "karbon nötr", "iklim dostu" gibi beyanlar bilimsel olarak desteklenmeli ve doğrulanabilir olmalı.

İkincisi, beyan hangi aşamaya ait belirtilmeli. Yeni 17/6 maddesine göre çevresel beyanlar, malın hangi bölüm, parça veya yaşam döngüsünün hangi süreci ile ilgili olduğunu açıkça belirtmek zorunda.

Bu madde çoğu kampanyayı tek başına geçersiz kılıyor. "Doğaya saygılı ambalaj" yetmiyor; ambalajın hangi kısmı, üretimde mi geri dönüşümde mi, açıkça yazılmalı.

Üçüncüsü, belge kaynağı tanımlı. Reklamda anılan sertifika ve onaylar yetkili kurumlardan, üniversitelerin ilgili bölümlerinden ya da akredite veya bağımsız kuruluşlardan alınan belgelerle ispatlanabilmeli.

Yani şirketin kendi raporu yetmiyor. Dışarıdan doğrulama gerekiyor.

Denetim yeni değil, araç yeni

Burada bir yanılgıyı düzeltelim.

Türkiye'de yeşil aklama denetiminin konusu yeni değil. Yeni olan, çevresel beyanlara ilişkin ayrıntılı kuralların artık bir Reklam Kurulu kılavuzunda değil doğrudan reklam yönetmeliğinde yer alması.

2022'de yayımlanan Çevreye İlişkin Beyanlar İçeren Reklamlar Hakkında Kılavuz bu ilkeleri zaten ortaya koymuştu. Ama kılavuz ile yönetmelik arasındaki fark, tavsiye ile kural arasındaki fark.

Rakam da var: Reklam Kurulu 2017'den bu yana yeşil aklama yaptığı tespit edilen 59 ayrı reklam kampanyasına yaptırım uygulamış.

Elli dokuz. Yani risk teorik değil.

Avrupa'daki dalganın yansıması

Bu düzenleme boşlukta doğmadı.

Yeşil aklamaya karşı Türk mevzuatına giren hükümler, Avrupa Birliği'ndeki gelişmelere paralel olarak şekillendi.

Aynı yönetmelik değişikliğinde yapay zeka etiketleme ve hedefli reklamcılık da düzenlendi. Yani çevre beyanı tek başına ele alınmadı, bir şeffaflık paketinin parçası.

Marka tarafında ne yapılmalı

Beş adım.

Envanter çıkarın. Çevresel beyan içeren tüm ambalajlar, reklam kampanyaları ve sosyal medya görselleri iç denetime tabi tutulmalı. Üç yıl önce basılmış bir ambalajda duran "doğa dostu" ibaresi de kapsamda.

Belge toplayın. Her iddia için hangi belge var, hangi kurumdan alındı, geçerlilik süresi ne?

Belgesizi kaldırın. Sertifikasız "doğal", "çevre dostu", "sürdürülebilir" ifadeleri temizlenmeli.

Yaşam döngüsü bilgisi ekleyin. Belgeli beyanlar bile hangi aşamaya ait olduğunu söylemeli.

Ajansınızla konuşun. Yükümlü taraflar arasında reklam ajansları da var.

Asıl fırsat burada

Çoğu marka bunu bir yük olarak görecek. Birkaçı fırsat olarak görecek.

Çünkü belgeli bir iddia, belgesiz iddiaların yasaklandığı bir ortamda daha değerli hale geliyor. Rakipleriniz "çevre dostu" diyemezken siz "ambalajın yüzde 70'i geri dönüştürülmüş malzemeden, şu kurumun belgesiyle" diyebiliyorsanız, ortada bir ayrışma var.

Düzenleme kalabalığı seyreltiyor. Hazırlıklı olan öne çıkıyor.

Bu metin kamuya açık kaynaklardan derlendi ve hukuki görüş değil. Yönetmelik metni Resmî Gazete'de yayımlandı, uygulama Reklam Kurulu kararlarıyla şekilleniyor. Kampanya öncesi uyum kontrolü yaptırın.