2 Ağustos 2026.

Sessizce geçen bir tarih, ama yapay zeka düzenlemesinde dönüm noktası.

Ne oldu

Avrupa Birliği Yapay Zeka Yasası kademeli yürürlüğe giriyor. Genel amaçlı yapay zeka modeli sağlayıcılarına yönelik yükümlülükler 2 Ağustos 2025'te başladı. Ama Komisyon'un yaptırım yetkisi 2 Ağustos 2026'da devreye girdi.

Bu tarihten itibaren AI Office ve üye devlet otoriteleri yasanın uygulanması, denetimi ve yaptırımından sorumlu. AI Office teknik dokümantasyon talep edebiliyor, modelleri değerlendirebiliyor, düzeltici önlem isteyebiliyor ve ceza kesebiliyor.

Telif tarafında ne isteniyor

İki temel yükümlülük var.

Birincisi, sağlayıcıların sağlam bir telif politikası uygulaması. İkincisi, modelin eğitim içeriğine dair yeterince detaylı bir özeti, AI Office'in Temmuz 2025'te yayınladığı şablonu kullanarak yayınlaması.

Özetin amacı, modellerin eğitiminde kullanılan veriler, özellikle telif korumalı metin ve veriler konusunda şeffaflığı artırmak. Böylece telif sahipleri haklarını kullanabilecek ve uygulatabilecek.

Özetin genel olarak kapsamlı ama teknik olarak detaylı olmaması bekleniyor ve ön eğitim ile ince ayar dahil tüm eğitim aşamalarını kapsaması gerekiyor.

Geçiş dönemi kimlere tanındı

Burada önemli bir ayrım var.

2 Ağustos 2025'ten önce piyasaya sürülmüş modellerin uyum için 2 Ağustos 2027'ye kadar süresi var.

Komisyon bu modellerin yeniden eğitilmesini ya da öğrendiklerini unutmasını şart koşmuyor. Bunun mümkün olmadığı, eğitim verisi bilgisinin mevcut olmadığı ya da geri getirmenin orantısız yük yaratacağı durumlarda muafiyet var. Ama sağlayıcılar bu istisnaları telif politikalarında ve eğitim içeriği özetlerinde açıklamak ve gerekçelendirmek zorunda.

Yani geçmiş affediliyor ama beyan zorunlu.

Denetim nasıl işleyecek

Avrupa Komisyonu içerik düzeyinde denetim yapmayacak. Ancak şikayet üzerine ya da bağımsız yapay zeka uzmanlarından oluşan bilimsel panelin nitelikli uyarısı üzerine harekete geçebilecek.

Sağlayıcılar meşru ticari sırları korumak için sınırlı bilgiyi karartabiliyor, ama her eksiklik için gerekçe sunmak ve talep halinde tam ayrıntıyı yetkili otoritelere vermek zorundalar.

Yani kamuya açık özet bir asgari şeffaflık aracı. Düzenleyici gerektiğinde daha fazlasını isteyebiliyor.

Bu Türkiye'deki markayı neden ilgilendiriyor

Dört sebeple.

Bir, kullandığınız araçlar etkileniyor. Büyük model sağlayıcılarının çoğu Avrupa pazarında. Uyum yükümlülükleri ürün koşullarına yansıyor.

İki, Avrupa'ya iş yapıyorsanız doğrudan taraf olabilirsiniz. İhracat yapan bir marka için Avrupa'daki iletişim materyali bu çerçeveye giriyor.

Üç, şeffaflık standart haline geliyor. Eğitim verisi kaynağı belirsiz araçlar giderek daha riskli konumda.

Dört, Türkiye'deki düzenleme buradan besleniyor. Avrupa Birliği'nin yaklaşımı, yapay zeka içeriğinin kaynağı belirsiz ve risksiz olmadığını ortaya koyuyor. AB Yapay Zeka Tüzüğü Türkiye'de de etki uyandırdı ve TBMM'ye sunulan tekliflerin çerçevesini besledi.

Marka tarafında pratik kontrol listesi

Kullandığınız yapay zeka aracının eğitim verisi özeti yayınlanmış mı? Büyük sağlayıcılarda bu artık kamuya açık.

Aracın ticari kullanım koşulları ne diyor? Bazıları çıktının ticari kullanımına sınır getiriyor.

Tazminat taahhüdü var mı? Bazı sağlayıcılar telif iddiası halinde kullanıcıyı koruma sözü veriyor, bazıları vermiyor. Fark önemli.

Ajansınız hangi araçları kullanıyor, biliyor musunuz?

Sonuncusu en çok atlanan soru.

Yön belli

Düzenlemelerin ortak noktası şu: yapay zeka çıktısı artık kaynağı sorulmayan bir şey değil.

Bu bir engel değil, bir standart. Standartlara erken uyum sağlayanlar, geç kalanlara göre avantajlı oluyor. Reklam sektöründe bunun örneği çok.

Bu metin kamuya açık kaynaklardan derlendi ve hukuki görüş değil. Mevzuat ve içtihat hızla değişiyor. Ciddi bir karar söz konusuysa telif avukatına danışın.