Bir isim bulursunuz. Herkes beğenir. Sonra öğrenirsiniz ki tescilli.

Ya da tescil edersiniz, sonra öğrenirsiniz ki başka bir dilde kötü bir anlamı var.

İsimlendirme yaratıcı bir iş gibi görünür. Yarısı hukuk, yarısı dilbilim, kalanı yaratıcılık.

İsim ne yapar

Bir isim üç iş görür.

Ayırt eder. Kategorideki diğerlerinden ayrılır.

Hatırlanır. Bir kez duyulup tekrar aranabilir.

Taşır. Markanın on yıl sonraki halini de kaldırır.

Üçüncüsü en çok atlanan. "Hızlı Kargo" ismi kurye şirketi için iyi, aynı şirket lojistik ve depolamaya girdiğinde dar geliyor.

İsim tipleri

Beş temel yaklaşım var.

Tanımlayıcı. Ne yaptığını söyler. Anlaşılması kolay, ayırt ediciliği düşük, tescili zor.

Çağrıştırıcı. Doğrudan söylemez, hissettirir. Denge iyi, en çok kullanılan tip.

Uydurma. Hiçbir anlamı yoktur, anlam sonradan yüklenir. Tescili en kolay, tanıtımı en pahalı.

Soyut. Var olan bir kelimedir ama kategoriyle ilgisizdir. Güçlü ayırt edicilik.

Kurucu ismi. Kişisel, güven verir. Ama kurucu ayrılırsa ya da satılırsa sorun olur.

Hangisinin doğru olduğu bütçeye bağlı. Uydurma isim güçlüdür ama anlamını tüketiciye siz öğreteceksiniz, bu medya parası demek.

Hukuki filtre

Buradan geçmeyen isim isim değildir.

Türkiye'de markalar 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu çerçevesinde korunuyor.

Tescilin temel şartı ayırt edicilik. Kategoriyi doğrudan tanımlayan bir işaret tescil edilemiyor.

Yani "Taze Süt" markası süt kategorisinde tescil edilemez. Ama "Taze Süt" bir yazılım şirketiyse edilebilir, çünkü o kategoride tanımlayıcı değil.

Araştırma sırası şöyle olmalı.

Türk Patent ve Marka Kurumu veritabanı taranır. Aynı sınıfta benzer tescil var mı.

Alan adı kontrol edilir. Sosyal medya kullanıcı adları kontrol edilir.

Uluslararası veritabanları taranır, eğer yurt dışı hedefi varsa.

Bu adımlar atlanırsa sonradan gelen ret kararı hem para hem zaman kaybettirir.

Dil kontrolü

Sık atlanan ve pahalıya patlayan adım.

İsim, satış yapılacak her dilde kontrol edilmeli. Anlam, telaffuz, çağrışım.

Türkiye pazarı için bile bu geçerli. Bir isim bazı bölgelerde farklı bir çağrışım taşıyabilir.

Pratik yöntem: ismi o dili konuşan üç kişiye söyleyin, ilk akla geleni sorun. Sözlük yeterli değil, sokak dili sözlükte yok.

Yapay zeka ile isim üretmek

Artık yaygın bir pratik ve iki riski var.

Birincisi hukuki. Bir şirket yapay zeka ile marka ismi ürettiğinde, bu işaretin başkasının haklarını ihlal etmediğinden emin olmak zorunda.

Model, eğitim verisindeki mevcut markalara benzeyen çıktılar üretebiliyor. Ürettiği isim tescilli bir markaya yakın olabilir.

İkincisi yaratıcı. Model istatistiksel olarak olası kombinasyonlar üretiyor, yani kategoride zaten yaygın olan kalıpları tekrarlıyor. Sonuç tanıdık ama ayırt edici olmayan isimler.

Sıra önemli

Çoğu süreç yanlış sırada işliyor. Önce isim beğeniliyor, sonra tescile bakılıyor.

Doğrusu tersi.

Önce kategori ve konumlandırma netleşir. Sonra isim tipi seçilir. Sonra uzun liste üretilir, otuz kırk isim. Sonra hukuki filtre uygulanır, liste beşe iner. Sonra dil kontrolü yapılır. Sonra karar verilir.

Beğendiğiniz ismi baştan kaybetmemek için, beğenmeden önce elemeyi yapın.

Karakter isimleri de aynı kurala tabi

Bir marka karakteri kuruyorsanız, ismi de bir marka varlığı.

Karakter tasarımında isim seçimi hukuki bir karar da oluyor, sadece yaratıcı bir karar değil.

Ve en kritik unsur genellikle isim, çünkü tüketici karakteri isimle hatırlıyor ve arama yapıyor.

Bu metin kamuya açık kaynaklardan derlendi ve hukuki görüş değil. Mevzuat ve platform politikaları hızla değişiyor. Ciddi bir karar söz konusuysa uzmana danışın.