Bir kampanya biter. Aylar sonra marka o görseli başka bir mecrada kullanmak ister.

Ajans der ki: o bizim üretimimiz. Marka der ki: ben ödedim.

İkisi de sözleşmeye bakar. Sözleşmede bir şey yazmıyordur.

Yapay zeka bu eski sorunu daha karmaşık hale getirdi.

"Tüm haklar müşteriye aittir" neden yetmiyor

Standart bir madde var, hemen her sözleşmede geçer. Yapay zeka çıktısında işe yaramıyor.

Önceki yazıda anlattığımız gibi, tamamen yapay zeka tarafından insan müdahalesi olmaksızın üretilen içerik kural olarak eser sayılmıyor ve telif korumasından yararlanamıyor.

Yani ajans size ait olmayan bir şeyi devrediyor. Kağıt üzerinde her şey yolunda görünüyor, gerçekte elinizde koruma yok.

Bir uyuşmazlıkta bu fark ortaya çıkar. Rakibiniz aynı görseli kullandığında, elinizdeki sözleşmeyle onu durduramazsınız.

Neyin devredildiği tanımlanmalı

Doğru yaklaşım, bütünü tek kalemde devretmek yerine parçaları ayırmak.

Bir kampanyada dört ayrı katman var.

İnsan eliyle üretilen kısım. Senaryo, konsept, metin, karakter tasarımı, kurgu kararları. Bunlar korunuyor ve devredilebiliyor.

Yapay zeka çıktısı ham malzeme. Üretilen görsel, video, ses. Bunun telif statüsü tartışmalı.

İkisinin birleşimi. Amerikan uygulamasında seçim ve düzenleme yeterince yaratıcıysa bütünün korunabildiği kabul ediliyor. Yani kurgulanmış, seçilmiş, düzenlenmiş bir bütün korunabiliyor.

Üçüncü taraf hakları. Kullanılan stok, müzik, font, oyuncu hakları.

Sözleşme bu dördünü ayrı ayrı ele almalı.

Ticari kullanım üç noktada çerçeve gerektiriyor

Yapay zeka araçlarıyla hazırlanan içerikleri ticari olarak kullanmak reklamcılık, yayıncılık, e-ticaret, oyun ve eğitim sektörlerinde standart pratik haline geliyor. Ticari kullanım üç noktada hukuki çerçeve gerektiriyor: çıktının telif statüsünün yönetilmesi, müşteri sözleşmelerinde gerçekçi taahhütler verilmesi ve içeriğin yapay zeka üretimi olduğunun ifşası.

İkinci madde önemli. Gerçekçi taahhüt.

Bir ajans "bu içeriğin telifi tamamen size aittir ve hiçbir üçüncü taraf hakkı ihlal edilmemiştir" diye taahhüt verirse, bunu gerçekten garanti edebiliyor mu?

Çoğu zaman edemiyor. Çünkü modelin eğitim verisini bilmiyor.

Dürüst sözleşme, bilinmeyeni bilinmez olarak yazar ve riski taraflar arasında paylaştırır.

Belgeleme artık sözleşmenin parçası

Bu yeni ve en pratik değişiklik.

Telif iddiası doğduğunda ya da çıktının korunup korunmadığı tartışıldığında, gösterilecek tek şey süreç kaydıdır.

Sözleşmeye şunların teslim edileceğini yazdırın: brief ve senaryo, yaratıcı karar notları, prompt kayıtları, versiyon geçmişi, kullanılan araçların listesi ve lisans koşulları.

Bunlar proje sonunda arşivlenmeli ve markaya teslim edilmeli. Ajans değişirse bu dosya markanın elinde kalır.

Çoğu ajans bunu yapmıyor. İstenmesi gerekiyor.

Sözleşmede olması gereken sekiz madde

Bir, kapsam tanımı. Hangi malzeme, hangi mecra, hangi süre, hangi coğrafya. Süresiz ve sınırsız devir talebi çoğu zaman gereksiz maliyet yaratır.

İki, katman ayrımı. İnsan üretimi ve yapay zeka çıktısı ayrı tanımlanmalı, her birinin statüsü belirtilmeli.

Üç, araç beyanı. Hangi yapay zeka araçları kullanıldı, ticari kullanım koşulları ne.

Dört, üçüncü taraf hakları. Stok, müzik, font, oyuncu, mekan. Hangileri temizlendi, hangi süreyle.

Beş, belgeleme yükümlülüğü. Yukarıdaki dosyanın teslimi.

Altı, sorumluluk paylaşımı. Telif iddiası gelirse kim savunacak, kim ödeyecek, tavan var mı.

Yedi, ifşa yükümlülüğü. İçeriğin yapay zeka ile üretildiği belirtilecek mi, nerede, nasıl. Bazı mecralar bunu zorunlu tutuyor.

Sekiz, sözleşme sonrası. İlişki biterse dosyalar, hesaplar ve üretilen malzeme kimde kalır.

Sonuncusu en çok atlanan ve en pahalıya patlayan maddedir.

Marka tarafında sorulacak sorular

Ajansınıza şunları sorun.

Bu işi hangi araçlarla ürettiniz?

Bu araçların ticari kullanım koşulları ne diyor?

Hangi kararlar insan eliyle verildi, belgeleyebilir misiniz?

Telif iddiası gelirse ne olur?

Dördünü de cevaplayamayan bir ajansla çalışmak, riski görmeden almak demek. Ajans seçerken sorulacak diğer sorular burada.

Ajans tarafında da aynı dürüstlük gerekiyor

Bu iki yönlü bir mesele.

Veremeyeceğiniz garantiyi vermek kısa vadede iş kazandırır, uzun vadede dava getirir. Bilinmeyeni bilinmez olarak yazmak, riski paylaşmak ve süreci belgelemek daha sağlam bir zemin.

Bu metin kamuya açık kaynaklardan derlendi ve hukuki görüş değil. Mevzuat ve içtihat hızla değişiyor. Ciddi bir karar söz konusuysa telif avukatına danışın.